Er is een onderscheid tussen meditatie die vooral ontspant in het moment, en trainingen die zich richten op structurele bewustzijnsontwikkeling. Transcendente Meditatie (TM) is van de vergeleken technieken het meest onderzocht op dit tweede vlak.
Ontspanning versus bewustzijnsontwikkeling Sommige methodes verlagen vooral stress in het hier en nu; andere zijn historisch ontwikkeld om de geest naar diepere, stabielere bewustzijnstoestanden te brengen. Neurowetenschapper Fred Travis bestudeert dit verschil via EEG-hersencoherentie: geordendere activiteit tussen hersengebieden, die zich over tijd opbouwt — in tegenstelling tot de tijdelijke rust van een losse ontspanningssessie.
Wat TM hierin anders maakt Het doel van TM is het ontwikkelen van hogere bewustzijnstoestanden — soms omschreven als een vierde hoofdbewustzijnstoestand naast waken, dromen en slapen. Dat is spiritueel van aard, maar niet religieus: er is geen dogma of geloof bij betrokken, de methode is wetenschappelijk onderzocht. Onderzoek naar EEG-hersencoherentie bij bewustzijnsontwikkeling is specifiek gedaan bij persoonlijk aangeleerde technieken zoals TM, niet bij app-gebaseerde content.
Zeven trainingen vergeleken
Waarom persoonlijke instructie het verschil maakt TM vraagt geen actieve aandacht of controle over gedachten, in tegenstelling tot mindfulness-methodes — en wordt daarom vaak als moeiteloos ervaren, ook door mensen voor wie concentratietechnieken niet werken.