PTSS en meditatie: wat het onderzoek laat zien

Meditatie voor PTSS: Kan het helpen?

Posttraumatische stressstoornis (PTSS) treft miljoenen mensen wereldwijd. In de VS zal ongeveer 6% van de bevolking op enig moment in hun leven PTSS ervaren. Hoewel PTSS vaak wordt geassocieerd met veteranen die de trauma’s van oorlog hebben meegemaakt, kan het iedereen treffen, zoals slachtoffers van geweld, misbruik, ongelukken, beroepsgerelateerde trauma’s of natuurrampen.

Kan meditatie helpen bij PTSS?

Onderzoek wijst erop dat meditatie, en in het bijzonder de Transcendente Meditatie (TM)-techniek, PTSS-klachten kan verminderen. TM is geen behandeling. Hieronder staat wat er is gemeten en hoe groot die studies waren, want dat verschilt sterk.

Klachten die in deze studies zijn gemeten:

• Flashbacks
• Emotionele gevoelloosheid
• Moeite met genieten van het leven
• Slaapproblemen
• Depressie en angst

Onderzoek naar TM en PTSS

Naar TM zijn meer dan 800 onderzoeken gedaan, waarvan meer dan 400 peer-reviewed. Dit zijn de belangrijkste over PTSS:

• De grootste studie: 203 Amerikaanse veteranen met PTSS kregen door loting TM, exposuretherapie of gezondheidsvoorlichting, in een onderzoek betaald door het Amerikaanse leger. TM deed niet onder voor exposuretherapie. Na 3 maanden was 61% van de TM-groep klinisch significant verbeterd, tegen 42% bij exposuretherapie en 32% bij voorlichting.¹
• Een kleine studie met loting: bij 40 veteranen voldeed na 3 maanden 50% van de TM-groep niet meer aan de criteria voor PTSS, tegen 10% van de groep met de gebruikelijke behandeling. Ook depressie, angst en slaapproblemen namen meer af. Bij woede en kwaliteit van leven was er geen significant verschil.²
• Meditatievormen vergeleken: een meta-analyse van 61 studies met 3.440 deelnemers vond dat alle vormen van meditatie hielpen. Het effect van TM was significant groter (effectgrootte -1,13) dan dat van mindfulness-based stress reduction (-0,52), andere mindfulnessvormen (-0,66) en overige meditaties (-0,63). De auteurs, die zelf onderzoek naar TM doen, bevelen een grote klinische studie aan om TM met de standaardbehandeling te vergelijken.³
• Zonder controlegroep: bij 46 veteranen daalde de score op een PTSS-vragenlijst na een maand met gemiddeld 54,5%, en 37 van hen zaten daarna onder de klinische grens. De deelnemers kozen zelf voor TM en er was geen vergelijkingsgroep, dus dit cijfer zegt minder dan de studies hierboven.⁴

Hoe werkt TM bij PTSS?

Tijdens TM komt de geest tot rust en bereikt het lichaam een staat van diepe ontspanning. Dit stelt het lichaam in staat om diepgewortelde stress en spanning los te laten. De studies hierboven meten de klachten, niet dit mechanisme.

Waarom kiezen voor TM bij PTSS?

• Geen herbeleving van trauma nodig: anders dan bij exposuretherapie hoef je traumatische gebeurtenissen niet te herbeleven. Dat maakt TM een mogelijke optie voor wie exposuretherapie niet wil of daar niet op reageert.¹
• Eenvoudig te leren: TM is moeiteloos en vereist geen concentratie of focus.
• Zelf te doen: na de cursus doe je het zelf, tweemaal per dag 20 minuten.

Ben je in behandeling? TM vervangt geen therapie of medicatie. Ben je in behandeling of gebruik je medicijnen, overleg dan met je huisarts of behandelaar voordat je begint, en stop of wijzig nooit medicatie zonder hun advies. Vertel het ook aan je TM-leraar, zodat die er in de begeleiding rekening mee kan houden. Voor ernstige psychiatrische aandoeningen hebben we een aparte benadering; bespreek dit vóór de cursus met een TM-leraar.

Ervaring van een veteraan

“Toen ik terugkwam uit Afghanistan, was ik boos, depressief en suïcidaal. Transcendente Meditatie heeft mijn depressie opgeheven, mijn pijn verzacht en mijn leven teruggegeven.”
– Luke Jensen, veteraan

Conclusie

De sterkste studies wijzen erop dat TM PTSS-klachten bij veteranen kan verminderen, zonder dat je het trauma hoeft te herbeleven. Bij andere groepen, zoals vluchtelingen en studenten, zijn de studies kleiner.

Bronnen

1. Nidich S, Mills PJ, Rainforth M, et al. Non-trauma-focused meditation versus exposure therapy in veterans with post-traumatic stress disorder: a randomised controlled trial. The Lancet Psychiatry, 2018. doi.org/10.1016/s2215-0366(18)30384-5
2. Bellehsen M, Stoycheva V, Cohen BH, Nidich S. A Pilot Randomized Controlled Trial of Transcendental Meditation as Treatment for Posttraumatic Stress Disorder in Veterans. Journal of Traumatic Stress, 2022; 35(1): 22-31. doi.org/10.1002/jts.22665
3. Orme-Johnson DW, Barnes VA, Rees B, Tobin J, Walton KG. Effectiveness of Meditation Techniques in Treating Post-Traumatic Stress Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina, 2024; 60(12): 2050. doi.org/10.3390/medicina60122050
4. Herron RE, Rees B. The Transcendental Meditation Program's Impact on the Symptoms of Post-traumatic Stress Disorder of Veterans: An Uncontrolled Pilot Study. Military Medicine, 2018; 183(1-2): e144-e150. doi.org/10.1093/milmed/usx059